Nieuw volwaardig open source CMS: Plone / CMF / Zope

[Rene Pijlman]

[x-post in niwo, f'up naar niwss]

Onlangs is de eerste release candidate van Plone verschenen, een
nieuw volwaardig open source Content Management Systeem. De naam
Plone is in niwo en niwss al wel een keer genoemd, maar verder
is er nog niet veel over gezegd. Misschien aardig om er wat over
te vertellen.

Plone is geen halffabrikaat of bouwpakket, maar een
kant-en-klaar CMS voor een community site volgens een
standaardmodel. Er is zelfs een keurige Windows-installer
(Setup, OK, OK, OK, OK, OK) waarmee je de hele zooi in 10
minuten op je laptop hebt draaien. Na installatie tref je een
elegant GUI dingetje aan (de Zope Controller) om de server te
configureren, starten en stoppen. Plone is er overigens voor
verschillende platforms, waaronder Linux en Windows. De
standaard skins van Plone zijn zeer modern (keurig gebruik van
XHTML en CSS). Onderstaande site gaat over Plone en is
tegelijkertijd een demonstratie van hoe een standaard Plone-site
eruit ziet.
http://www.plone.org

Plone is gebouwd op Zope, IMHO een van de beste web application
servers. Zope is namelijk gebaseerd op gezonde inzichten uit de
software engineering. Het hele idee van webpubliceren met CGI en
template-talen a la PHP is in zope vanuit de object orientatie
herontworpen. HTML is de output van de publiceer-method van
objecten in Zope. Objecten hebben eigenschappen op grond van hun
class en verkrijgen functionaliteit door overerving
(inheritance) en acquisitie, maar dat laatste is een verhaal
apart. Het basismodel van Zope is niet de pagina als
uitgangspunt, maar objecten, net zoals bijvoorbeeld bij MMBase.
Het voordeel (bij deskundig gebruik) is beter hergebruik van
content en functionaliteit. Zope heeft een eigen object
database, maar kan desgewenst natuurlijk ook data in relationele
databases en andere externe bronnen benaderen. Zope ondersteunt
verschillende open standaards en protocollen (HTTP, WebDAV, FTP,
XML, SOAP etc.). De installer van Plone installeert overigens
automatisch Zope en de andere benodigdheden, dus je hoeft je
niet per se druk te maken om al die complexiteit onder de
motorkap.
http://www.zope.org

Plone maakt gebruik van het Content Management Framework, een
verzameling Zope classes voor typische CMS-functionaliteit,
zoals skinnen, workflow, een inlogmodel etc. Dit deel van het
verhaal is helaas nog matig gedocumenteerd en onderstaande site
maakt een rommelige indruk (en er vindt zo te zien op dit moment
onderhoud plaats).
http://cmf.zope.org

Een van de aardige innovaties in Zope is Zope Page Templates
(ZPT). In tegenstelling tot allerlei template-talen introduceert
deze geen nieuwe non-HTML tags, maar maak je templates in gewone
HTML, waarbij je HTML-conforme attributes gebruikt om informatie
dynamisch te vervangen. Het grote voordeel is dat je templates
in elke gewone HTML-editor kunt bewerken en dat designer en
programmeur min of meer probleemloos aan dezelfde templates
kunnen werken. ZPT is uitstekend gedocumenteerd en is m.i. een
van de mooiste template-oplossingen (samen met XMLC, maar dat is
een ander verhaal). Onderstaand artikel is een inleiding, de
volledige documentatie staat in hoofdstuk 5 van het Zope Book
(ook online, zie verderop).
http://www.zope.org/Documentation/Articles/ZPT1

Zope is geimplementeerd in de open source scripttaal Python en
als je echt aan de slag gaat en functionaliteit wilt toevoegen
dan zul je in Python moeten programmeren. Python is een soort
van Perl, maar dan netjes. Lees waarom Python de favoriete
programmeertaal is van opperhacker Eric S. Raymond:
http://www.linuxjournal.com/article.php?sid=3882
Of leer zelf Python met de uitstekende online documentatie:
http://www.python.org

Toen ik ruim een jaar geleden naar Zope keek zag het er
veelbelovend uit, maar was het nogal ontoegankelijk en was de
learning curve erg steep. Twee dingen hebben daar inmiddels
verandering in gebracht:

1) Het (bijna) volwassen worden van het CMF en het verschijnen
van Plone als kant-en-klaar oplossing voor standaard-sites en
als voorbeeld en startpunt voor webbouwers die er meer van
willen maken.

2) Het verschijnen van een aantal boeken over Zope.

Wat die boeken betreft noem ik een paar van de belangrijkste
titels, allemaal verkrijgbaar bij Amazon en de betere
computerboekwinkel:

1 The Zope Book (begin hiermee, het boek staat gratis online)
http://www.zope.org/Documentation/Bo...eBook/current/

2 The Book of Zope
http://www.nostarch.com/zope.htm

3 Zope Bible
http://www.zopebible.com/

4 Zope: Web Application Development and Content Management
http://webdev.zopeonarope.com/

Voor webbouwers die het scripten zat zijn en willen beginnen met
een echt CMS is Plone/CMF/Zope/Python een aanrader. Redelijk tot
goed gedocumenteerd, open source, gratis, in 10 minuten draaiend
op je Windows laptopje en toch portabel naar een Linux of
Windows server, wat wil je nog meer?

--
René Pijlman

Wat wil jij leren? http://www.leren.nl

[robert]

Rene Pijlman <reageer.in@de.nieuwsgroep>:
> Python is een soort van Perl, maar dan netjes.

Je hebt een prima verhaal geschreven, maar bovenstaande verpest het dan
weer een beetje voor mij...

--
robert

[Rene Pijlman]

robert:
>Rene Pijlman:
> > Python is een soort van Perl, maar dan netjes.
>
>Je hebt een prima verhaal geschreven, maar bovenstaande verpest het dan
>weer een beetje voor mij...

Ik vermoed dat je al veel geinvesteerd hebt in Perl. Is het
misschien een troost dat je met Zope tegenwoordig ook in Perl
kunt programmeren? Ongetwijfeld met wat mitsen en maren...
http://www.zope.org/Wikis/zope-perl/FrontPage
http://www.zope.org/Documentation/Bo...iptingZope.stx

--
René Pijlman

Wat wil jij leren? http://www.leren.nl

[robert]

Rene Pijlman <reageer.in@de.nieuwsgroep>:
> robert:
>>Rene Pijlman:
>> > Python is een soort van Perl, maar dan netjes.
>>
>>Je hebt een prima verhaal geschreven, maar bovenstaande verpest het dan
>>weer een beetje voor mij...
>
> Ik vermoed dat je al veel geinvesteerd hebt in Perl.

Dat is een groot woord, maar opmerkingen dat je in Perl niet netjes
kunt programmeren zijn vrijwel altijd afkomstig van mensen die niet of
nauwelijks zelf in Perl programmeren.

--
robert

[Rene Pijlman]

robert:
>opmerkingen dat je in Perl niet netjes kunt programmeren zijn
>vrijwel altijd afkomstig van mensen die niet of nauwelijks zelf
>in Perl programmeren.

Ik heb het nodige in Perl geprogrammeerd, waaronder een complete
webapplicatie. Maar ik vind het een soepzooi en ben ervan af
gestapt. Ik kan behoorlijk netjes programmeren, maar in Perl
begreep ik na een paar weken niets meer van mijn eigen code. En
mijnheer Raymond, waarnaar ik verwees en die tot een
vergelijkbaar oordeel komt, staat niet bepaald bekend om zijn
gebrek aan ervaring op dit terrein :-)

Je mag best vinden dat je in Perl netjes kunt programmeren, maar
bovenstaande opmerking snijdt geen hout. Tenzij je met "vrijwel
altijd" bedoelt al die gevallen behalve de twee waarop de
posting waarop je reageerde betrekking heeft, maar dat zou een
beetje raar zijn.

--
René Pijlman

Wat wil jij leren? http://www.leren.nl

[robert]

Rene Pijlman <reageer.in@de.nieuwsgroep>:
> robert:
>
>>opmerkingen dat je in Perl niet netjes kunt programmeren zijn vrijwel
>>altijd afkomstig van mensen die niet of nauwelijks zelf in Perl
>>programmeren.
>
> Ik heb het nodige in Perl geprogrammeerd, waaronder een complete
> webapplicatie. Maar ik vind het een soepzooi en ben ervan af gestapt. Ik
> kan behoorlijk netjes programmeren, maar in Perl begreep ik na een paar
> weken niets meer van mijn eigen code.

Dat is vreemd, de apps die ik in Perl heb geschreven zijn na jaren nog goed
leesbaar.

> Je mag best vinden dat je in Perl netjes kunt programmeren, maar
> bovenstaande opmerking snijdt geen hout.

Vergis je niet: veel 'perl programmeurs' zijn mensen die nogsteeds in
het perl4 tijdperk vertoeven, met alle problemen van dien.

Ook 'ervaren' Perl programmeurs waar ik mee te maken heb gehad schrijven
code die niet verder reikt dan de code die ik schreef toen ik nog maar
3 maanden erin programmeerde. Geen enkele kennis van hoe je in Perl een
class moet implementeren, hoe je objecten moet gebruiken, hoe overerving
werkt, die niet weten wat '-w' of 'use strict' inhouden, die nog nooit van
here-documents gehoord hebben, die zelf allerhande vaag spul implementeren
terwijl daar prima modules voor bestaan, en die het nogsteeds durven om
'require "cgi-lib.pl"' gebruiken in plaats van 'use CGI'.

Python dwingt veel meer af, dat zeker. Sommige mensen hebben dat wellicht
nodig.

--
robert

[Error406]

On Fri, 3 Jan 2003 13:02:27 +0000 (UTC),
robert+nl.internet.www.ontwerp@usenet-h.allyourbass.org (robert)
wrote:

>Rene Pijlman <reageer.in@de.nieuwsgroep>:
> > Python is een soort van Perl, maar dan netjes.
>
>Je hebt een prima verhaal geschreven, maar bovenstaande verpest het dan
>weer een beetje voor mij...

s/netjes/minder poetisch/

[robert]

Error406 <error406@xs4all.nl>:
> robert+nl.internet.www.ontwerp@usenet-h.allyourbass.org (robert) wrote:
>
>>Rene Pijlman <reageer.in@de.nieuwsgroep>:
>> > Python is een soort van Perl, maar dan netjes.
>>
>>Je hebt een prima verhaal geschreven, maar bovenstaande verpest het dan
>>weer een beetje voor mij...
>
> s/netjes/minder poetisch/

Is er al een Python Poetry Contest? (http://perlguy.com/contest.html)

--
robert

[Rene Pijlman]

Error406:
> s/netjes/minder poetisch/

Kijk dat bedoel ik nou. Op welk object slaat deze code? Wat
wordt erdoor gemodificeerd? Wie vangt waar de exceptions op? Wat
als het woord "netjes" meerdere keren voorkomt? Is dit
case-insensitive? Werkt het ook met Unicode? Hoe kan er iets
veranderd worden in een read-only posting? Worden de indexen
automatisch aangepast? ... Het is één groot mysterie! Het is 1
regel code, misschien 10 minuten geleden geschreven door slechts
1 programmeur en nu is hij al slecht onderhoudbaar!
;-)

--
René Pijlman

Wat wil jij leren? http://www.leren.nl

[robert]

Rene Pijlman <reageer.in@de.nieuwsgroep>:
> Error406:
>> s/netjes/minder poetisch/
>
> Kijk dat bedoel ik nou. Op welk object slaat deze code? Wat wordt
> erdoor gemodificeerd? Wie vangt waar de exceptions op? Wat als het
> woord "netjes" meerdere keren voorkomt? Is dit case-insensitive? Werkt
> het ook met Unicode? Hoe kan er iets veranderd worden in een read-only
> posting? Worden de indexen automatisch aangepast? ... Het is één groot
> mysterie! Het is 1 regel code, misschien 10 minuten geleden geschreven
> door slechts 1 programmeur en nu is hij al slecht onderhoudbaar!

En dan weet je nog niet eens of het over sed, vi(m), perl, awk, ed, enz.
gaat. Tja, het leven is moeilijk

--
robert

[Error406]

On Fri, 03 Jan 2003 16:38:22 +0100, Rene Pijlman
<reageer.in@de.nieuwsgroep> wrote:

>Error406:
>> s/netjes/minder poetisch/
>
>Kijk dat bedoel ik nou. Op welk object slaat deze code? Wat
>wordt erdoor gemodificeerd? Wie vangt waar de exceptions op? Wat
>als het woord "netjes" meerdere keren voorkomt? Is dit
>case-insensitive? Werkt het ook met Unicode? Hoe kan er iets
>veranderd worden in een read-only posting? Worden de indexen
>automatisch aangepast? ... Het is één groot mysterie! Het is 1
>regel code, misschien 10 minuten geleden geschreven door slechts
>1 programmeur en nu is hij al slecht onderhoudbaar!
>;-)

Beauty is its own reward.

[www.raph.nl]

"Rene Pijlman" <reageer.in@de.nieuwsgroep> schreef in bericht
news:2t0b1vgd8htgs9fb5eigecgmusbpd3o8l6@4ax.com...
> [x-post in niwo, f'up naar niwss]
>
> Onlangs is de eerste release candidate van Plone verschenen, een
> nieuw volwaardig open source Content Management Systeem. De naam
> Plone is in niwo en niwss al wel een keer genoemd, maar verder
> is er nog niet veel over gezegd. Misschien aardig om er wat over
> te vertellen.
>
<Knip>

Dag Rene,

Bedankt voor het bericht; dat klinkt heel interesant. Ken jij organisaties
of bedrijven in Nederland die er al ervaring mee hebben of eraan mee
ontwikkelen?
Van Karst Veling van Q42 begreep ik onlangs ook al dat Zope een heel
degelijk product is.
Is Plone te vergelijken met Web-in-a-Box, dat MMBase 'onder de motorkap'
heeft?

m.vr.gr.

Raph

[Rene Pijlman]

www.raph.nl:
>Ken jij organisaties of bedrijven in Nederland die er al ervaring
>mee hebben of eraan mee ontwikkelen?

Op de mailing list van Plone zijn de enige Nederlanders die ik
tot nu toe gezien heb medewerkers van onderwijsinstellingen.
Maar dat zegt misschien niet zoveel.

Wat Zope/CMF betreft manifesteert vooral Amaze zich, maar dat
wist je al als je op www.zope.nl en www.plone.nl had gekeken :-)
Als ze Zope/CMF doen zullen ze ook wel Plone doen, want dat is
tenslotte niet veel meer dan een generieke applicatie.

>Van Karst Veling van Q42 begreep ik onlangs ook al dat Zope een
>heel degelijk product is.

Yep, Zope heeft zich al bewezen. Alleen kwam er tot voor kort
nogal wat bij kijken om er een volledig CMS mee te maken,
terwijl de documentatie beperkt was. Dat is IMHO het afgelopen
jaar dus stukken beter geworden. Ook het volwassen worden van
het elegante ZPT (dat voor een groot deel de rol van het obscure
DTML overneemt) vind ik trouwens een belangrijke ontwikkeling.

>Is Plone te vergelijken met Web-in-a-Box, dat MMBase 'onder de
>motorkap' heeft?

Inderdaad. Je zou de producten heel grof en met allerlei mitsen
en maren ongeveer zo naast elkaar kunnen zetten:

Site model Plone Web-in-a-box
Templating ZPT JSP/taglibs
CM basisfuncties CMF MMBase
Object database Zope MMBase
Applicatieserver Zope Orion/Tomcat
Taal Python Java

Verder is van belang dat Web-in-a-box (VZIW) een sitemodel heeft
dat gebaseerd is op de wensen van de gemeente Amsterdam, terwijl
het model van Plone een generieke community site is (met
discussie, eindgebruikersaccounts, nieuwsberichten etc.).
Web-in-a-box lijkt me voornamelijk een voorbeeld, terwijl Plone
denk ik in veel gevallen direct inzetbaar is. We zouden zo een
niwo/niwss community site op basis van Plone in gebruik kunnen
nemen waarop we de FAQ onderhouden en dat soort dingen :-)

Maar Web-in-a-box ken ik alleen van het verhaal, ik heb het niet
in aktie gezien, dus wie weet zit ik ernaast. Misschien wil
iemand uit de MMBase-wereld, waar ze ongetwijfeld met argusogen
naar de ontwikkelingen rond Zope kijken, de contra-expertise
posten!? :-)

--
René Pijlman

Wat wil jij leren? http://www.leren.nl

[Hans Wolters]

On Sat, 04 Jan 2003 01:52:55 +0100, Rene Pijlman <reageer.in@de.nieuwsgroep> wrote:

> Verder is van belang dat Web-in-a-box (VZIW) een sitemodel heeft
> dat gebaseerd is op de wensen van de gemeente Amsterdam, terwijl
> het model van Plone een generieke community site is (met
> discussie, eindgebruikersaccounts, nieuwsberichten etc.).

Ik heb geen van beiden bekeken, nog niet, maar als ik je verhaal zo
lees dan kan ik me voorstellen dat je uiteindelijk sites aan het
produceren bent die 'over het algemeen' herkenbaar zijn als zijnde
het product.

Waar ik eigenlijk benieuwd naar ben is of je het als provider ook in
kunt zetten voor een hele reeks klanten zonder dat je tig installaties
moet doen.

Groet,

Hans
--
Ik wil http://www.linux.nl wel overnemen voor het symbolische bedrag
van 1 EURO.

[Rene Pijlman]

Hans Wolters:
>als ik je verhaal zo lees dan kan ik me voorstellen dat je
>uiteindelijk sites aan het produceren bent die 'over het algemeen'
>herkenbaar zijn als zijnde het product.

Dat hangt heel erg af van de hoeveelheid werk die je erin stopt.

"Out of the box is het natuurlijk herkenbaar als
standaardproduct. Vervolgstappen met oplopende
moeilijkheidsgraad kunnen zijn:

1) De functionaliteit customizen (bepaalde functies activeren of
juist uitschakelen).

2) Een unieke skin (vormgeving) ontwikkelen.

3) Kant-en-klaar componenten met nieuwe functionaliteit
toevoegen.

4) Eigen componenten ontwikkelen om specifieke functionaliteit
toe te voegen.

5) Iets als Plone slechts als voorbeeld gebruiken en een
compleet eigen sitemodel maken.

>Waar ik eigenlijk benieuwd naar ben is of je het als provider ook in
>kunt zetten voor een hele reeks klanten zonder dat je tig installaties
>moet doen.

Ik ook :-)

--
René Pijlman

Wat wil jij leren? http://www.leren.nl